Kulübümüzün adını duyan herkes aynı şeyi sorar: Katsu ne demek? Kısa cevap şu: Japoncada aynı sesle okunan iki ayrı yazı vardır. Biri 勝, kazanmak. Öteki 活, yaşatmak. Aikidoda bu iki yazı üç fikre bağlanır. Adımızı bu üçünden aldık.
1. Kendini yenmek: masakatsu agatsu katsuhayabi
Morihei Ueshiba bu sözü sık sık yazar ve söylerdi. Üç parçası vardır. Masakatsu, doğru zafer. Agatsu, kendine karşı kazanılan zafer. Katsuhayabi, zaferin anında, beklemeden gelmesi. Ueshiba sözü, Japon mitolojisinde adı aynı kelimelerle başlayan bir tanrının adından alır.
Söz, tatamide şu anlama gelir: rakibiniz karşınızdaki kişi değil. Öfkeniz, aceleniz, kendinizi gösterme isteğiniz. Aikidoda müsabaka yoktur. Kimse kimseyi yenmek için çalışmaz. Bugünkü dersi dünkü hâlinizden biraz daha sakin, biraz daha dikkatli bitirmek yeterli bir kazançtır.
“Anında” kısmı da önemlidir. Zafer yıllar sonra gelecek bir ödül değil. Partnerinizin bileğini tuttuğunuz o anda ya dengenizdesiniz ya değilsiniz. Çalışma, bu anı tekrar tekrar yakalamaktır.
2. Hayat veren kılıç: katsu jin ken
Japon kılıç geleneğinde iki eski ifade yan yana durur. Setsunin tō, can alan kılıç. Katsujin ken, hayat veren kılıç. Yagyū ailesinden kılıç ustası Yagyū Munenori 1632’de yazdığı kitapta ikisini birlikte anlatır. Buradaki katsu ikinci yazıdır: yaşatmak, canlandırmak.
Hocamızın hocası Nobuyoshi Tamura, Avrupa Aikido Federasyonu dergisindeki bir yazısında bu iki ifadeyi açıklar. Ona göre ikisi aynı kılıçtır. Farkı onu kullanan insan yaratır. İnsanın içindeki öldürme isteğini öldürmesi, bir başkasının hayatını kurtarmak demektir. Tamura bu anlamı Ueshiba’nın sevgi dediği şeye bağlar.
Tamura bir şeyi de açıkça söyler: kendini koruyamayan biri için bu söz boştur. Gerekirse kılıcı kullanabilecek kadar güçlü olmak gerekir. Erdem, o gücü ego için kullanmamaktır. Tamura bunu bir atasözüyle anlatır: “İyi şahin pençelerini saklar.”
Aynı röportajda jutsu ile dō arasındaki farkı da anlatır. Jutsu tekniktir, bir amaca ulaşmak için öğrenilir. Dō ise yoldur, herkese açıktır. Aikido teknik çalışır ama teknikte kalmaz.
3. Hayat kurtarmak
Üçüncü anlam en somut olanıdır. Eski Japon dövüş sanatlarında katsu, bayılan birini kendine getirme yöntemlerinin adıdır. Jujutsu ve judo okullarında bu yöntemler tekniklerle birlikte öğretilirdi. Bir boğma tekniğini öğreten, onun sonucunu da bilmek zorundaydı.
Bugün bu bilginin karşılığı ilk yardımdır. Fikir değişmedi: bir başkasının bedenine dokunan kişi, onun güvenliğinden de sorumludur.
Dojoda bunun karşılığı
Bu üç anlam bir derste her gün yan yana görünür.
- Partnerinizi yere indirirken onu incitmemeye özen gösterirsiniz. Güçlü olan, gücünü ölçülü kullanır.
- Düşmeyi (ukemi) ilk günden öğrenirsiniz. Önce kendinizi, sonra partnerinizi korumayı bilirsiniz.
- Selam, çalışmada doğabilecek kavga duygusunu dizginler. Bu yüzden dojo görgü kuralları ilk dersten öğretilir.
- Kendinizle yarışırsınız. Başkasıyla kıyas yapılmaz.
Tamura’nın deyişiyle budo, insanları birliğe ve barışa götüren bir yoldur. Bir kulübe ad koyarken aradığımız da buydu: kazanmayı kendimizde, gücü yaşatmakta, sorumluluğu partnerimizin güvenliğinde görmek.
Aikidoyu yerinde görmek isterseniz bir deneme dersine gelebilirsiniz. Rahat bir eşofman yeterli. Gün ve saat için bize telefonla ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz.